Sochaczew Sochaczew Sochaczew
Sochaczewianie w dziele Konstytucji 3 Maja
wiadomość pochodzi z:  „Ziemia Sochaczewska”

Przy okazji kolejnej rocznicy Konstytucji 3 Maja warto wspomnieć o kilku osobach związanych z ziemią sochaczewską, które przyczyniły się do uchwalenia aktu o doniosłym dla historii polskiego prawodawstwa i demokracji znaczeniu. Dość obszerne opracowanie na ten temat sporządził wytrwały badacz dziejów regionu – Leszek Nawrocki, a niniejszy artykuł stanowi wyjątek, uzupełniony o kilka nowych faktów.

Konstytucja majowa była dzieckiem   obradującego przez cztery lata Sejmu Wielkiego – który zebrał się 6 października 1788 roku. W kontekście jego obrad nie sposób pominąć posłów ziemi sochaczewskiej, którzy w nich uczestniczyli. Wyróżnia się tu rola Jana Pawła Łuszczewskiego. Jesienią 1790 roku szlachta na sejmiku ziemskim w Sochaczewie obrała go posłem na Sejm Wielki.

Jak wiadomo – uchwalenie konstytucji, nie obyło się bez problemów – gdyż istniała silna opozycja pod przewodem Stanisława Szczęsnego Potockiego i hetmana Seweryna Rzewuskiego. Jej przyjęcie odbyło się w wyniku zamachu stanu. Pod nieobecność posłów opozycji, posłowie stronnictwa patriotycznego podpisywali tzw. „asekurację” – czyli zobowiązanie do poparcia Ustawy Rządowej. Na tymże dokumencie widnieje podpis Łuszczewskiego. Pełnił on również w latach 1788-1789 funkcję sekretarza Sejmu Wielkiego, zatem do jego obowiązków należało archiwizowanie jego przebiegu.   

Archiwum Sejmu Czteroletniego składa się z 25 tomów akt. Najważniejszym dokumentem, z którego wiedzę czerpią współcześni badacze ustawy, jest rękopiśmienny diariusz sejmu z lat 1789-1792. Po zawieszeniu obrad w 1792 r. materiały kancelarii sejmowej pozostały pod opieką sekretarzy sejmu. Po Łuszczewskim, piastującym ten urząd do 1789 roku, został nim Antoni Siarczyński. Obaj wydali drukiem odrębne fragmenty diariusza. Łuszczewski wydał diariusz czterotomowy, zawierający 71 początkowych sesji sejmu - od dnia otwarcia do 6 III 1789 r., natomiast dziełem Siarczyńskiego było wydanie dwutomowego diariusza, obejmującego 30 pierwszych sesji podwojonego składu sejmu, tj. od 16 XII 1790 do 7 II 1791.

W 1808 r. Jan Łuszczewski przekazał komplet dokumentów   Stanisławowi Staszicowi, a ten umieścił go w bibliotece Towarzystwa Przyjaciół Nauk (Łuszczewski był członkiem towarzystwa od 1800 roku).

W pracach nad ustawą uczestniczyli również posłowie rodem z Brochowa – Adam i Roch Lasoccy. Adam, kilkakrotnie był wybierany na posła, pełnił nawet funkcję marszałka Trybunału Koronnego. Podpisał wprawdzie – choć z opóźnieniem akt konfederacji, ale był przykładem osoby mało zaangażowanej w prace sejmowe jak na posła – zdarzało mu się omijać obrady. Znacznie poważniej do polityki podchodził jego brat, Roch. Był w latach 1768-1772 uczestnikiem Konfederacji Barskiej, co skonfliktowało go z królem Stanisławem Poniatowskim. W okresie Sejmu Wielkiego należał jednak do stronnictwa królewskiego – czyli był zwolennikiem reform – zarówno w sferze gospodarczej, jak i militarnej. Jako kandydata stronnictwa powołano go na posła sochaczewskiego w 1788 roku. Ironią losu natomiast jest, że zmarł kilka dni po uchwaleniu konstytucji – 10 maja.

Sygnotariuszem „asekuracji” jest jeszcze jedna postać - w chwili ogłoszenia konstytucji nie reprezentująca wprawdzie ziemi sochaczewskiej. Mowa o Fabianie Sebastianie Cholewskim, który pełnił pod koniec XVIII w. szereg urzędów w naszym regionie –  w roku 1773 został wojskim mniejszym sochaczewskim, łowczym w 1777, podstarościm sochaczewskim w 1784, wreszcie cześnikiem w 1785. Był posłem ziemi sochaczewskiej na sejm w 1786 roku, rok później pełnił funkcję sędziego ziemskiego sochaczewskiego, potem – w 1788 roku został członkiem warszawskiej Komisji Dobrego Porządku. Na Sejmie Czteroletnim reprezentował ostatecznie ziemię różańską.

Radosław Jarosiński
Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą

 

 

A A A
30-04-2021
godz.11:20
 


nadchodzące wydarzenia

sobota, 08.05.2021 r. 3214654 odwiedzin

Zapisz się na newsletter

e-mail       sms    
wypisz się
polecamy